|
pÓs^
" ixLpkl;Y m;nueWr xrIr
º•etE ¤eö%* ey nig«k nig«k;r Ønude)
ibWY AE pÓse^r a;\t;Y pe‹ n;.
m;nueWr ng« xrIr ixLpkl;r At$;E ÂtN] \ ‡•tBpU,R ibWY ey t;
sMpU,R a;l;d; Ak$; a;el;cn;r d;ib r;e%à Ab' a;g;mI Ak ikiStet es
d;ib em$;en; heb abx*E. s;ibRk aeqR m;nueWr xrIerr pÓitmUitR (representation)
kt ibic]&;eb m;nueWrE n;n; ai&+t;r
SÎ;rk heY \e# A%;en es$;E a;el;c* ibWY. itne$ ¤d;hr,ek i`er AE ibeXlW,.
dOx*kl;r Eith;s e`-e$ smSt ibWYbStur Ak$; t;ilk; b;n;el abx*E ed%;
y;eb ey m;nueWr inejr ech;r; ixeLp sbeceY ebix b*bhÌt ibWY‡el;r
me/* Ak$;à a;r t;E t; in"seNdeh j•rI pÓs^. ikNtu AE ibWeYr
‡•tBek Ât"isÊ men kr;r ek;n k;r, enEà ekn n; Eith;s Ak$u
%-ui$eY ed%el A\ pir:k;r heY y;eb es sb s&*t;E Aek sm;n mUl*
edYin. ŠXbrek inr;k;r bel d;ib kerez Amn bŸ sm;jE m;nueWr xrIerr
zib a-;k;Y b; mUitR g‹;Y pÓ;cInk;l eqekE anIh; edi%eYez. eymn
Esl;mIY \ EŸid prMpr; m;nuW z;‹;\ ey ek;n pÓ;,I b; bStuek ecn;
y;Y Arkm y;btIY pÓitmUitRek bjRn ker t;r bdel wtir kerez ibmUtR
al'kre,r Ak ibSÎYkr ±ith*. ŠXbrsOê pÓkOitek nkl kr;r aqR sÓê;r
se^ p;ö; ed\Y;r /Oêt; ed%;en;à AE ibXb;s eqekE A /re,r ibi/ineWe/r
¤_pi¼. t;z;‹; ibx xtekr ixLpkl;Y ibmUtRt;r ‡•tr &Uimk;r
kq;\ sb;rE j;n;. AEsb b*it½mek ab+; n; ker br' A‡el; sMpekR sectn
q;kel ixLpkl;Y m;nueWr xrIerr ibWY$;ek aitsrlIkr, ker efl;r &Y
q;keb n;. buZet asuibe/ heb n; ey AE ibWeYr b*bh;r b; bjRn ek;n$;E sbRjnIn
b; ainb;yR `$n; nY. due$;E puer;m;];Y in&Rr ker Sh;nà k;l \
p;e]r \pr.
pÓqemE t;k;en; y;k 1492 n;g;d Et;ilr nbj;gre,r an*tm exÓë buiÊjIbI
il\n;edR; d* i&i÷r Ø1492ú1519Ù klem a-;k; i&$[u&IY
m;nuWúAr idek
(Vitruvian
Man). p[;cIn er;emr Ak d;xRink \ Shpit AE i&$u[i&Y;s
in%-ut mnuW* xrIerr me/* ede%n ibXbbÓ†;e¹r esoNdeyRr pÓitfln. egÓek;úer;m;n
s&*t;Y AkE se^ bÓ†;¹ek as'%* j*;imitk a;k;err smiê bel kLpn;
kr;r \ su#;m xrIerr se^ Sh;pet*r tuln; kr;r er\Y;j izl. t;rE anusre,
i&|ui&Y;esr dOiêet bÓ†;e¹r m;Ee½;kj¿m¿ (microcosm)
esE a;dxR m;nueWr xrIr heY \e# Ak
ji$l j*;imitk nkx;à \ esE sUe] suWm Sh;pet*r pÓtIk. t;r buekr wd`R*
a;r kp;l eqek icbuekr dUrtB Akà b;Ÿ \ h;etr wd`R*\ sm;nà Arkm sb
ibºÊ g;i,itk inYemr x;sn AE aitm;nebr xrIerr in%-ut pirimit bj;Y
r;e%à Ab' i&|[{&Y;esr met AE pirimt xrIerr kLpn;E d=
Shpitek idet p;er a;dxR Em;r_ g‹;r aNtdORiê. t-;r ihesb anuy;YI
AE in&uRl xrIerr ai/k;rIr pe=E º/u sÅb AkE j;Yg;Y d-;i‹eY Ak$;
bgRe=] \ Ak$; bOe¼r ikn;r; SpxR kr;. abx*E A ehn m;nuW inzk kLpn;r
fsl. ekblm;] pÓitmUitRetE Ar aiSttB sÅbà ekn n; pÓkOitr se^ A
ytE tulnIY eh;kà r¼²m;'esr m;nueWr xrIrek pÓkOit ek;nidnE Amn
in%-ut&;eb ge‹ n;. a;r ge‹ n; belE AE pÓitmUitR a;dxR
xrIerr –pk het p;er. A%;en ¤eö% kr; j•rI ey AE dxRenr ekeNdÓ
reYez e`;rtr pu•Wt;iN]k icNt;à yid\ n;rIr xrIrek ekn A&;eb
kLpn; kr; hYin A%;en es a;el;cn;r suey;g enE. t;r ¤pyu¼² j;Yg;
heb a;g;mI Ak ikiStet %-ui$eY ed%; nig«k;r pÓs^.
s;m;ijk jIben m;nueWr b*i¼²Â;teN]*r pÓitë; E\er;epr nbj;gre,r
an*tm abd;n. t;E es smY pÓ;cIn sb ±ith*ek punr;ib:k;r kret a;gÓhI
bŸ d;xRink \ ixLpI i&$u{i&Y;esr AE k;Lpink n;Yekr me/* ntun
t;_pyR %-uej p;n. nbj;gre,r pun&R;eW* es a;tÎpÓk;x ker º/u
x;rIirk esoNdyR \ suWmt;r –pkE nYà b*i¼²m;nueWr em/; \ yui¼²b;edr\
pÓtIk heY. ikNtu mj;r b*;p;r hlà i&|{ui&Y;esr inedRx a;=irk
aeqR emen AkE ekNdÓ eqek a-;k; bgRe=] \ bOe¼r me/* ej;r ker
m;nuW$;ek d-;‹ kr;et igeY es sb ixLpIr; sOiê kreln aitir¼² lÁ;
h;tp;\Y;l; Ak eb!p pu•W. ekbl d* i&i÷E p;reln
i&|{ui&Y;esr
te¼Br rhs* buZet. t-;r el%; anub;d kr;r smY d* i&i÷ buZeln
ibmUtR t¼B a;r b;Steb t;r pÓeY;egr me/*k;r sU=Î tf;_ß eymnà i&|{ui&Y;s
ek;q;\ belnin ey j*;imitk a;k;rdue$;r ekNdÓ het heb AkE. t;E d* i&i÷
pÓqem bgRe=] \ bOe¼r abSh;enr s;m;n* adlbdl krelnà t;rpr esE piri/r
e&tr in%-ut pirimitr a;dxR pu•Wek Amn&;eb
a-;keln y;et a;k;rdue$;ek z-uet t;ek h;tp;eYr abSh;n bdl;et hel\ t;r
xrIerr m/*&;g q;ek aibcl. aqR;_ t;r x;rIirk abSh;enr ek;n emoilk
pirbtRn `e$ n;. AE&;ebE nbj;gre,r epÓ=;pe$ Ak /Ó²pdI mUl*eb;/ek
ntun aqR ideln il\n;edR; d* i&i÷. AE Ak$; zibE a;jekr m;nueWr
k;ez eg;$; nbj;gre,r s;r;qR beY a;enà Amn$; blel at*ui¼² heb n;.
1950 s;el su*Es ixLpI a;lebetR; j;ek;emi¼r Ø1901ú1966Ù rq (Chariot)
n;em &;¦eyRr s;men
d-;‹;el
ikNtu sej;er n;‹; %;Y m;nueWr edhek i`er keYkex; bzr a;eg wtir
h\Y; AE E¤e$;ipY;. iátIY ibXbyueÊr &Y;bh ai&+t;r pr ib/BSt
E\er;epr ixLpIedr ntun ker %-ujet hY jIbenr t;_pyR. m;nueWr h;et
m;nueWr nijribhIn /B'esr mue% ixLpkl;r mUl*hInt; pÓqm ibXbyueÊr
smYE ej;err se^ edi%eYizeln m;esRl duex-; pÓmu% d;d; (Dada)
ixLpIr;. Ab;r t;r eceY\ &Yér
m;r,ye+r pr Akidek E\er;epr œpinebixk =mt;r abs;nà an*idek es;i&eYt
r;ixY; \ a;emirk;r #;¹;yueÊr º• ixLpIedr a;r\ idx;h;r; ker edY.
pirimitr a;dxR dOê;Nt iheseb ey xrIr Akidn izl jIbjget m;nueWr exÓëetBr
pÓtIkà j;ek;emi¼r h;et es pÓ;Y epÓt;tÎ;Y pir,t hY. due$; c;k;r
m;Z%;en $uelr mt Ak me÷ %;‹; d-;i‹ey q;k; pÓliÁtà xI,R AE
m;nuW eyn d* i&i÷r
a-;k; s&*t;r pÓtIk esE in%-ut xrIrek a|ehes ¤ph;s ker. t;r rq
ik pur;k;elr yueÊr rqà n; reqr zdÎebex c;k;\Y;l; k;m;n ? hYt ¤lu%;g‹;r
mt AE m;nuW*edh inejE k;m;enr ibkLpm;] ? t;r a;p;dmStk º/u =eYr ich².
eyn 1945úAr p;rm;,ibk eb;m;r pÓiti½Y;Y =I, het het b;ik xrIr$;\
A%uin dxRekr ec;e%r s;menE adOx* heY y;eb. h;lk;à plk;à m;]
keYk Ei÷ lÁ; AE xrIerr inmR;e, ebÓ;e¢r /;tucir] sMpU,R aÂIk;r
kern j;ek;emi¼.
yueÊr /B's;bexeWr me/* eqek ¤e# d-;i‹eY jIbenr nU*ntm aqR %-uej
epet E\er;epr buiÊjIbIr; es smY t;k;n stIqR icNt;bId j- pl s;etRr
aiSttBb;dI (Existentialist)) dxRenr idek. inejr aNterr idek ifer pÓx« kernà
ek a;im ? a;m;r aiStetBr i&i¼ kIà l=*E b; kI ? ikNtu ek;n ¤Ccm;gIRY
¤¼err bdlà A /re,r pÓex«r jb;eb du"Âep«r mt a;ib&URt
hY Ak;kIà k®;Ntà ib/BStà ibiCzµ m;nueWr pÓitmUitR. aqc Ak$u
k;z eqek ed%el AE ik®ê edehr\ ikzu ibexWtB njer a;es " Stenr
a;let; a;&;W pÓm;, ker ey A Akjn n;rI. A ik teb pur;k;l eqek
kiLpt bsuN/r;r a;erk –p ? ekbl A%;en es ir¼²à in"Â? iátIYt"à
t;r mOdu a^&i^et p;\Y; y;Y Ak aecn; s'eketr Ei^t. eyn h;ireY
eyet eyet\ ez;| m;nuW$; ere% eyet c;Y ek;n b*i¼²pirceYr =I,tm erx.
s;m;n* et;l; due$; h;t ik /B'esr k;ihnI ex;n;Yà n; j;n;et c;Y ey
d;nbIY h;n;h;inr per\ pÓ;e,r abluiË hYin ?
a;Ytn \ \jnek i`er ge‹ \#; &;¦eyRr pÓcilt s'+;ek p;bel;
ipk;es;r pÓjnÎ a;egE c*;el¢ j;ineYizl `nkb;d (cubism),
&ibW*b;d (futurism),
pr;b;Stbb;d (surrealism)
Et*;id a;eNd;lenr m;/*emà &;¦yRek ker tuelizl iám;i]kt; \
i]m;i]kt;r bhm;n s'l;epr Ak ¤bRr jim. iátIY ibXbyueÊr pr Ar s;eq
yu¼² hY a;er; Ak pÓtkR (discourse).
¤inx xtekr exW abi/ m;nueWr exÓëetBr ey pÓitmUitR izl &;¦eyRr
prMpr;r i&i¼ ØagSt r-d; ey icNt;/;r;r exW mh;riqÙà #;ç; yueÊr
smY kim¤inê r;êÓ‡el; esE /;r;ekE puer;dem k;ej l;g;Y t;edr
mt;dexRr p[c;er. an*idek piXcmI /nteN]r kl;jget aenekrE men het q;ek
ey duE mh;yueÊr
fel m;nuWek aitn;Yekr &Uimk;Y ed%;en;r idn fuireYezà ntun yuegr
ntun kq; bl;r jn* c;E &;¦eyRr ntun &;W;. t;E eSpenr ipk;es;à
Et;ilr ¤eÁetR; biCc\in b; •m;inY;r knSt;iNtn b-Ó;kuisr abd;enr
sU] /er &;¦eyR ibmUtRt;E dÓ²t wb/t; epl E\er;p \ a;emirk;r
ixLpIedr me/*. ikNtu A pÓse^ duE ixiberr m;Z%;en rEeln a;lebetR;
j;ek;emi¼ b; ibÓe$enr ehnir mUerr mt keYkjn ixLpIà y-;r; m;nueWr
abYbek puer; ibsjRn ideln n;à ikNtu m;nueWr exÓëtB ed%;en;r
&;bb;dI icNt; eqek ser Aeln sectn&;eb. a;i^ekr n;n; sM&;bn;
ineY ibexr dxek pr;b;Stbb;dI del q;k;r smeYE bŸ prI=; c;ileYizeln
j;ek;emi¼à sIimt ker Aenizeln t-;r k;ej a;Ytn \ \jenr a;i/k*ek.
atIetr esE gebW,;rE pir,it yueÊ;¼r yuegr AE =I,k;Y; n;rI.
AE due$; dOê;Ntek m;q;Y ere% Ab;r ser a;s; y;k aeÊRk xtkà ec;%
efr;en; y;k piXcm E\er;p eqek pUbR a;ifÓk;r ez;| edx ¤g;ç;r idekà
ey%;en fÓ;iNss n;egç; Ø1936 ú Ù n;em Ak bWIRY;n ixLpI aibr;m k;j
ker celezn r;j/;nI k;Mp;l;r b;Eer t-;r b;i‹r ipzenr b;g;en ibx;l
í$ui@eY;Y. 2005 s;el wtir n;mhIn (Untitled)
etl r' \ kiMp¤$;err s;ikR$eb;e@Rr
a'x ideY wtir Ak k;Lpink pÓitkOit. W;e$r dxek j;mR;inet \ j;ek;emi¼r
edx suEj;rl*;e¹ ipk;es;r perr pÓjenÎr ixLpIedr k;z eqek p;# enn
n;egç;à ifer a;esn k;Mp;l;r m;ekerer ibXbibd*;leYr kl; ib&;eg
a/*;pn; kret. esE kmRjIben ezd pe‹ s¼err dxRekr ku%*;t Akn;Yk Eid
a;imenr jm;n;Y. a;imenr er;W A‹;et itin cel y;n pÓqem pÓitebxI
ekinY; \ per a;emirk;Yà ikNtu `er efr;r $;n t-;ek z;e‹ n;. ±
dxekr exeW a;b;r ekinY; m;rf_ ifer a;esn ¤g;ç;Y. 1985 pyR*Nt
prbtIR r;êÓpità AkEm;];Y wÂr;c;rI Aep;el; imL$n \eb;e$r x;snk;el
cel tumul gOhyuÊà y;r m;eZ n;egç; ikNtu k;j c;ileY y;n inYimt.
mUlt" &;¦eyR pÓix=, inel\ zib a-;k;et n;egç;r ikzu km
a;gÓh izl n; k%n\. br' ibedxb;esr smY y%n aenk smeYE &;¦yR wtirr
suey;g ej;e$inà t%n etl \ jlre°
a-;k;E t-;r k;ejr SpOh;ek b-;iceY
ere%izl. duE m;/*emE a;j\ n;egç;r epÓr,; ipk;es; \ bÓ;ekr `nkb;dI
prI=;úinrI=;. muiêemY ikzu insgRdOx*ek b;d idelà duE m;/*emE t-;r
mUl ibWY m;nuW. &;¦eyR k;# \ /;tur imxÓe, a;i^ekr ibic] sÅ;bn;
ineY t-;r angRl prI=;à e&e^ igeY ntun ker wtir h\Y; as'%* telr
&;rs;em*r e%l;à t-;r etl re°r zibet A sbikzurE pÓitfln `e$ez
br;br. E\er;p eqek kui‹eY p;\Y; ijins ideY &;¦yR g‹;r ix=;ek
inejr edex ineY a;s;Y piqkO_ n;egç; ekbl k;# \ /;tur yugÎ b*bh;erE
a;gÓhI nnà puren; k*;emr;r elNs eqek º• ker bijRt g;i‹r
yN];'x pyR*Nt aenk ikzuE b*bh;r kerezn &;¦eyRr inmR;e,. a;r AE
¤_s;hE s;MpÓitkk;el t-;r zib \ &;¦eyRr me/* `i$eYez Ak a;XcyR*
s^m. kiMp¤$;err ji$l klkÑ;r ibn*;esr me/* ixLpI ede%n Ak ntun rcn;wxlIr pÓitxÓ²ità t;E A%;en epÓ=;pe$ ed%; y;Y iám;i]k a;i^ekr
me/* pÓyui¼²r i]m;i]k ¤pkre,r sÅ;r. a;r t;r s;menà aeÊRk
a-;k; \ aeÊRk s;ikR$eb;@R wtrI xrIr ineY k*;emr;r elNs bs;en; ec;e%
in:plk t;ikeY q;ek pÓliÁt gl;r Ak aãut m;nuW. es n;rI n; pu•W
t;\ pir:k;r nY. h#;_ ed%el i#k #;\r hY n; ey AE abYb zibr s;men r;%;
Ak i]m;i]k &;¦yRà iám;i]k pe$ wtir ¤e¼;ilt &;¦yRà n;
puer;$;E Ak$; iám;i]k zibà ey%;en i]m;i]kt; ekbl m;Y;Þ s;ebk
&;¦eyRr eceY km aqc s;ebk ek;l;ejr eceY ebix i]m;i]k AE bStu
ineY pÓx« j;get p;erà A$; ik exWibc;er zibà n; &;¦yR? ikNtu
ey%;en ibx xtekr º•etE AE duE m;/*emr injÂt;r d;ibek kOiêr yueÊ
/Uils;_ ker ideYez ipk;es;r pÓjnÎà sOiê kerez a&UtpUbR sb
imxÓ m;/*emrà es%;en a;j AE pÓx« ik Ak;NtE j•rI? s;ebkk;elr
s'kI,R exÓ,Iibn*;s z;‹; ik AE pÓitmUitRr rs a;Â;dn asÅb ?
ek AE cir] ? A ik pÓyui¼²r d;sà n; pÓyui¼²r y;iN]kt;r m;eZ
jIbenr aqR %-ujet dOŒs'kLp Ak ey;Ê; ? aqb; ekotuhlI Ak i&n¿gÓehr
b;isNd; ? n;egç; dxRkek edn es ¤¼r e%-;j;r pU,R Â;/Int;. AE m;nuW$;
eymn d* i&i÷r a;tÎibXb;sI aitm;nb nYà etmin j;ek;emi¼r =I,k;Y;
xI,R n;rIr mt es xUen* imileY eyet\ a;esin. pe$r aenk$; d%l ker
inejr ¤piShit j;n;n edY esà anubI=, yeN]r mt ec;e% eyn dxRkekE ¤eL$
jirp ker nIreb. ¤g;ç;r r¼²=YI atIetr a;el;Y ed%el eb;/ hY es pÓgit
Ab' /B's duEeYr gLp ex;n;et c;Yà hYt men kireY idet c;Y ey pÓgitr
dÅE eb;en /B'esr bIj.
teb Ak$; ijins buZet asuib/; hY n;. AksmY ipk;es; ¨, kerizeln a;ifÓk;r
&;¦eyRr k;z eqekà a;j a;ifÓk;r Ak ixLpIr p;l; ipk;es;r k;z
eqek en\Y;rà ekn n; a;/uink ixLpkl;Y ipk;es; b; t-;r pÓjenÎr
abd;n piXcemr Akeci$Y; sMpi¼ nY. b;ik duinY;r k;ez Úa;ifÓk;Û
n;m$;r se^ Úa;/uinkÛúAr bdel Úa;idmÛ xÝ$;E ebix aqRpU,R men
het p;erà ikNtu esE mh;edexrE Ak ixLpI ipk;es;r k;z eqek p;# ineY
a;/uinketBr pÓtIk inrs pÓyui¼²ek kOiêr k;ej l;igeY pÓm;, ker
ideln ey itin esE ¤µ;iskedr eceY aenk ebix a;/uink ixLpI. kO‚;^
m;nuW h\Y;r apr;e/ j;mR;inet z;] q;k;k;lIn Akidn fÓ;iNss n;egç;ek
Ak gIjR; eqek ebireY eyet bl; heYizl. a;j t-;r wtir rhs*;bOt AE
k;Lpink cir] inejr ej;er j;Yg; ker enY
p-;cex; bzr a;eg a-;k; Ak
aitm;nb a;r p÷;x bzr a;eg g‹; Ak ir¼² n;rImUitRr m;eZ. buiZeY
edY ey m;Z%;enr esE wxiLpk pirsr At$;E b‹ a;r pÓitxÓ²itmY ey
kLpn;xi¼² a;r t;r –p;Ye,r d=t; q;kel es%;n eqek k;¤ek k%n\ bi÷tà
apm;int heY ebireY eyet hY n;. aãut ed%et AE jIb ibXbbÓ†;e¹r
esoNdeyRr a;Yn; n; het p;erà ikNtu AE&;ebE es skelr eceY ebix
m;nuW heY \e#.
|